Zielone straszydło

autor: Paweł Wieczorek

Oddajemy w ręce czytelników nowe — zmienione, rozszerzone i poprawione — wydanie „Zielonego straszydła”, harcerskiego bestsellera lat 80. To opowieści z życia obozowego środowisk KIHAM i harcerstwa niepokornego — tam, gdzie robiło się swoje, nawet jeśli nie było to po drodze z oficjalną linią. Służba, samodzielność, odpowiedzialność — to nie były hasła, tylko codzienność.

Autor — Paweł Wieczorek „KOHUB” — pisał je z własnego doświadczenia. Instruktor, publicysta, współtwórca KIHAM na Śląsku, później współzałożyciel ZHR, potrafił w tych opowiadaniach uchwycić ducha tamtego czasu i pokazać dylematy, przed którymi stawali instruktorzy.

Wznowienie „Zielonego straszydła” to kolejny tom naszej serii „Książka pod namiot”. Sięgamy w niej po teksty naprawdę harcerskie — takie, które dobrze czyta się nie tylko w domu, ale i w lesie, na obozie, przy ognisku. Wierzymy, że ta książka wciąż potrafi wciągnąć i może cieszyć czytelników tak samo jak kiedyś.

***

Pierwsze wydanie Zielonego straszydła ukazało się na początku lat 80., w czasie „Solidarności” — w krótkim momencie, kiedy komunistyczna cenzura nie ściskała już tak mocno. Książka szybko zdobyła popularność i stała się jednym z harcerskich bestsellerów, osiągając – jak na tamte realia – imponujący nakład 20 tysięcy egzemplarzy.

Oddawany dziś ponownie do rąk Czytelników tom to zbiór opowiadań osadzonych w realiach lat 70. i 80., w życiu obozowym środowisk harcerskich związanych z KIHAM i szerzej – harcerstwem niepokornym. To właśnie tam, często w wyraźnej opozycji do ówczesnych władz ZHP, próbowano zachować wierność tradycyjnym ideałom wychowania harcerskiego — opartym na służbie, samodzielności i odpowiedzialności.

Paweł Wieczorek, „KOHUB”, to instruktor, publicysta, redaktor „Świata Młodych” oraz jeden z twórców i liderów środowisk KIHAM na Śląsku. Za swoją działalność i — jak to wówczas określano — „antysocjalistyczne wychowanie młodzieży”, był prześladowany i ostatecznie usunięty z ZHP. W 1989 roku znalazł się w gronie założycieli Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Można powiedzieć, że to tylko historie o harcerskich przygodach w różnych sytuacjach — ale tak naprawdę ich siła tkwi gdzieś głębiej: w autentyczności. KOHUB z dużą wrażliwością oddaje klimat tamtych lat: sposób rozmów, język środowiska, jego humor, ale też powagę spraw, które dla bohaterów — i dla niego samego — były naprawdę ważne. Dla współczesnego czytelnika część odniesień może nie być już oczywista, dlatego zdecydowaliśmy się uzupełnić tekst o przypisy. Mają one jedynie dyskretnie pomóc w zrozumieniu realiów, które dawniej nie wymagały wyjaśnień.

W tle tych opowieści obecne są także napięcia i wybory, przed którymi stawali instruktorzy i harcerze próbujący zachować własną drogę w rzeczywistości podporządkowanej ideologii. Autor nie podaje gotowych odpowiedzi — pozwala mówić sytuacjom, dialogom i gestom, dzięki czemu czytelnik sam odkrywa sensy ukryte pod powierzchnią historii.

Na potrzeby tego tomu autor sięgnął po trochę inny wybór opowiadań niż wcześniej, uznając, że właśnie taki układ najlepiej oddaje klimat tamtego czasu.